หุ้มท่อกันเสียง แก้เสียงท่อน้ำทิ้งและท่อแอร์ในคอนโดด้วยแผ่น MLV

ทำไมท่อน้ำทิ้งถึงเสียงดัง

ท่อน้ำทิ้งและท่อชักโครกในคอนโดส่วนใหญ่เป็นท่อ uPVC ผนังบาง เดินแนวดิ่งอยู่ในช่องชาฟท์ที่ปิดด้วยแผ่นยิปซัมหรือแผ่นซีเมนต์บอร์ดบาง ๆ ติดกับห้องนอนหรือห้องนั่งเล่น เมื่อชั้นบนกดชักโครกหรือปล่อยน้ำ น้ำที่ตกลงมาในท่อทำให้ผนังท่อสั่นและแผ่เสียงออกมา ผนังชาฟท์ที่บางและไม่ได้ซีลจึงส่งเสียงนั้นเข้าห้องได้ทั้งหมด

ภาพด้านบนคือแผ่นหุ้มท่อสำเร็จ BB850 BlastLag ซึ่งประกบชั้นโฟมกับชั้นมวลมาจากโรงงานเป็นแผ่นเดียว คู่มือนี้อธิบายทั้งสองทาง คือหุ้มเองด้วยฉนวนบวกแผ่น MLV ซึ่งเป็นวิธีมาตรฐาน และใช้แผ่นสำเร็จที่พันครั้งเดียวจบ หลักการทางเสียงเป็นเรื่องเดียวกัน ต่างกันที่จำนวนขั้นตอนหน้างานและราคา หัวข้อเปรียบเทียบอยู่ถัดจากตารางวัสดุ

เสียงชนิดนี้อยู่ในย่านความถี่กลาง ประมาณ 250 ถึง 2,000 เฮิรตซ์ ซึ่งเป็นย่านที่การเพิ่มมวลให้ผิวที่แผ่เสียงได้ผลดี ต่างจากเสียงกระแทกหรือเสียงเบสที่แก้ยากกว่ามาก นี่คือเหตุผลที่การหุ้มท่อเป็นงานกันเสียงที่คุ้มค่าที่สุดงานหนึ่งในคอนโด

หลักการหุ้มท่อสองชั้น

การพันแผ่น MLV ติดกับผิวท่อโดยตรงได้ผลน้อยกว่าที่ควร เพราะแผ่นจะสั่นไปพร้อมกับท่อ ระบบที่ได้ผลคือสองชั้น ชั้นในเป็นฉนวนใยแก้วหรือใยแร่ที่นุ่มและยืดหยุ่น หนา 25 ถึง 50 มิลลิเมตร ทำหน้าที่แยกแผ่นออกจากท่อและซับเสียงในช่องว่าง ชั้นนอกเป็นแผ่น MLV ที่หนักและอ่อนตัว ทำหน้าที่เป็นมวลที่กั้นเสียงไม่ให้ออกมา

ตัวเลขที่ยอมรับกันทั่วไปในงานหุ้มท่อในทางปฏิบัติ ไม่ใช่ค่าจากผู้ผลิต คือระบบฉนวนบวก MLV ที่ติดตั้งและซีลครบถ้วน ลดเสียงที่แผ่จากผนังท่อได้ประมาณ 10 ถึง 15 เดซิเบล ซึ่งเพียงพอที่จะเปลี่ยนเสียงน้ำไหลที่ปลุกให้ตื่นเป็นเสียงจาง ๆ ที่ต้องตั้งใจฟัง ผลจริงหน้างานขึ้นกับการซีลปลายและช่องเจาะเป็นหลัก

ทางเลือกที่สอง แผ่นหุ้มท่อสำเร็จ BB850

BB850 BlastLag คือการหุ้มสองชั้นแบบเดียวกับที่อธิบายไว้ข้างต้น แต่ประกบมาจากโรงงานเป็นแผ่นเดียว ชั้นในเป็นโฟมโพลีอีเทอร์ชนิดเซลล์เปิดหนา 25 มิลลิเมตร ซึ่งต้องหันเข้าหาผิวท่อและทำหน้าที่แยกผนังท่อออกจากชั้นมวล ชั้นถัดมาเป็นแผ่นไวนิลถ่วงน้ำหนักมวล 5 กิโลกรัมต่อตารางเมตร และปิดผิวด้านนอกด้วยฟอยล์เสริมแรงที่หันออกจากท่อ รวมหนา 27 มิลลิเมตร ขายเป็นม้วนเต็มเท่านั้น ม้วนละ 1,000 × 4,000 มิลลิเมตร เท่ากับ 4 ตารางเมตร ราคา 1,500 บาทต่อตารางเมตรรวมภาษีมูลค่าเพิ่ม (1,402 บาทไม่รวมภาษี) หรือ 6,001 บาทต่อม้วน มีสต็อกในกรุงเทพฯ

เหตุผลที่เลือก BB850 เป็นเรื่องการติดตั้งและค่าแรง ไม่ใช่เรื่องสมรรถนะ การหุ้มเองมีสามขั้นตอน คือพันฉนวน พันแผ่น MLV แล้วปิดเทป BB850 เหลือขั้นตอนเดียว และข้อที่สำคัญกว่านั้นคือชั้นโฟมถูกประกบติดกับชั้นมวลไว้แล้ว จึงยุบ เลื่อน หรือถูกบีบอัดตอนรัดแผ่นไม่ได้ การดึงแผ่น MLV ให้ตึงจนฉนวนด้านในแบน คือสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดที่งานหุ้มเองได้ผลน้อยกว่าที่ควร เพราะชั้นที่ทำหน้าที่แยกการสั่นหายไปตั้งแต่ตอนติดตั้ง นอกจากนี้ผิวฟอยล์ยังติดมาจากโรงงาน ไม่ต้องหาวัสดุปิดผิวเพิ่ม เราไม่อ้างว่า BB850 กั้นเสียงได้ดีกว่าการหุ้มเองที่ทำถูกวิธี เพราะไม่มีผลทดสอบมายืนยัน ข้อดีที่ยืนยันได้คือหุ้มง่ายกว่าและได้ผลสม่ำเสมอกว่า

เลือกอย่างไร ถ้าช่องว่างรอบท่อเหลือน้อยกว่า 27 มิลลิเมตร หรือเป็นงานซ่อมช่วงสั้น ๆ ที่หาฉนวนและเทปได้จากร้านวัสดุก่อสร้างใกล้บ้าน การหุ้มเองยังเป็นทางที่ถูกกว่าและยืดหยุ่นกว่า เพราะปรับความหนาของฉนวนได้ตามที่ว่าง ถ้าต้องการให้งานจบในครั้งเดียว ไม่ต้องสั่งของจากสามแหล่ง และไม่ต้องกังวลว่าช่างจะรัดแผ่นแน่นจนฉนวนแบน BB850 คุ้มกับส่วนต่างของราคา

ต้องใช้แผ่น MLV เท่าไร

แผ่น MLV BB830 ขายเป็นม้วน กว้าง 1 เมตร ยาว 5 เมตร คิดเป็น 5 ตารางเมตรต่อม้วน วิธีคำนวณคือวัดเส้นรอบวงของท่อหลังหุ้มฉนวนแล้ว บวกระยะซ้อนทับ 50 มิลลิเมตร ได้เป็นความกว้างของแผ่นต่อความยาวท่อ 1 เมตร ตารางด้านล่างคำนวณให้แล้วสำหรับขนาดที่พบบ่อย โดยใช้ฉนวนหนา 50 มิลลิเมตร

ท่อในชาฟท์ของคอนโดหนึ่งยูนิตโดยทั่วไปยาว 2.5 ถึง 3 เมตรต่อชั้น หนึ่งม้วนจึงพอสำหรับท่อน้ำทิ้งหนึ่งถึงสองเส้น หากยังไม่แน่ใจว่าจะได้ผล ให้เริ่มจากแผ่นทดลองขนาด 1 ตารางเมตร หุ้มท่อช่วงที่ดังที่สุดยาว 1 เมตร แล้วฟังผลก่อนสั่งม้วน

แผ่น BB850 คิดด้วยวิธีเดียวกัน แต่โฟมของแผ่นหนา 25 มิลลิเมตร ไม่ใช่ฉนวน 50 มิลลิเมตร เส้นรอบวงที่ต้องหุ้มจึงสั้นกว่า ท่อ 110 มิลลิเมตรวัดรอบวงที่ผิวนอกของโฟมได้ประมาณ 0.50 เมตร บวกระยะซ้อนทับ 50 มิลลิเมตร เป็นประมาณ 0.56 เมตรต่อความยาวท่อ 1 เมตร ม้วน BB850 ยาว 4 เมตรจึงตัดได้ 7 ชิ้น เท่ากับหุ้มท่อ 110 มิลลิเมตรได้ประมาณ 7 เมตรต่อม้วน มากกว่าม้วน BB830 ขนาด 5 ตารางเมตรที่หุ้มได้ประมาณ 6 เมตร ทั้งที่พื้นที่น้อยกว่า ข้อจำกัดคือ BB850 ขายเป็นม้วนเต็มเท่านั้น ไม่มีขนาดทดลองเหมือน BB830

ขั้นตอนหุ้มท่อ

1. เปิดแผ่นปิดชาฟท์ และหาให้แน่ใจว่าเสียงมาจากผนังท่อ ไม่ใช่จากแคลมป์ยึดหรือช่องเจาะ ตามตารางด้านบน
2. อุดช่องว่างรอบท่อที่ทะลุพื้นและเพดานด้วยซีลแลนท์ BA890 ให้ครบทุกจุด ก่อนเริ่มหุ้ม
3. พันฉนวนใยแก้วหรือใยแร่รอบท่อให้แนบ ไม่บีบอัด หนา 25 ถึง 50 มิลลิเมตร ยึดด้วยลวดหรือสายรัดชั่วคราว
4. ตัดแผ่น MLV ตามความกว้างในตาราง พันรอบฉนวนให้ตึงพอดี ซ้อนรอยต่อตามแนวยาว 50 มิลลิเมตร ให้รอยต่ออยู่ด้านที่หันเข้าหาผนัง ไม่หันเข้าห้อง
5. ปิดรอยต่อตามแนวยาวด้วยเทปอลูมิเนียม แผ่นถัดไปตามแนวท่อให้ซ้อนทับ 50 มิลลิเมตรและปิดเทปเช่นกัน
6. รัดสายรัดทุก 300 มิลลิเมตร และเพิ่มที่ปลายแผ่นทุกด้าน
7. ซีลปลายท่อหุ้มด้านบนและด้านล่างด้วย BA890 ให้แผ่น MLV ต่อเนื่องถึงพื้นและเพดานหากเป็นไปได้
8. ปิดแผ่นชาฟท์กลับ และซีลขอบแผ่นปิดชาฟท์ทุกด้านด้วย BA890 ก่อนเก็บงาน

ท่อลมแอร์

เสียงจากท่อลมมีสองแบบที่ต้องแยกให้ออก แบบแรกคือเสียงที่แผ่ออกจากผนังท่อลมเข้าห้องหรือเหนือฝ้า แก้ด้วยการหุ้มท่อลมแบบเดียวกับท่อน้ำ โดยเน้นช่วง 3 ถึง 5 เมตรแรกจากเครื่องซึ่งดังที่สุด แบบที่สองคือเสียงพัดลมที่วิ่งมาตามลมและออกที่หัวจ่าย การหุ้มด้านนอกไม่ช่วยเลย ต้องใช้ตัวเก็บเสียงในท่อ (silencer) ซึ่งเป็นงานออกแบบตามโครงการ

ท่อลมสี่เหลี่ยมผนังบางสั่นง่าย การหุ้มฉนวนบวก MLV ช่วยทั้งเรื่องเสียงและลดการกลั่นตัวของน้ำ ให้ระวังไม่ปิดทับหน้าแปลนและช่องเปิดสำหรับซ่อมบำรุง

งบประมาณจริง

ตัวอย่างท่อน้ำทิ้ง 110 มิลลิเมตร ยาว 6 เมตรในชาฟท์ เทียบสองทางเลือกข้างต้น ราคาวัสดุกันเสียงรวมภาษีมูลค่าเพิ่มแล้ว ทางเลือก A ยังไม่รวมฉนวน เทป สายรัด และค่าแรงที่ต้องทำสามขั้นตอน ทางเลือก B ไม่ต้องซื้อฉนวนและเทป แต่ยังมีค่าแรงเปิดปิดแผ่นชาฟท์เหมือนกัน

ท่อยาว 6 เมตรใช้แผ่น BB850 ประมาณ 3.3 ตารางเมตร หนึ่งม้วนจึงพอและเหลือเผื่อประมาณ 1 เมตร คิดเป็นค่าแผ่นต่อความยาวท่อ 1 เมตรเมื่อซื้อเป็นม้วนเต็มและใช้ได้ตามตารางข้างต้น ทางเลือก A ตกม้วนละ 5,612 บาทต่อ 6 เมตร ประมาณ 935 บาทต่อเมตร และยังต้องบวกค่าฉนวนกับเทป ทางเลือก B ตกม้วนละ 6,001 บาทต่อ 7 เมตร ประมาณ 857 บาทต่อเมตร โดยไม่ต้องบวกอะไรเพิ่ม ราคาต่อตารางเมตรของ BB850 สูงกว่าชัดเจน แต่เพราะโฟมบางกว่าฉนวน 50 มิลลิเมตร เส้นรอบวงที่ต้องหุ้มจึงสั้นกว่า ตัวเลขทั้งสองยังไม่รวมค่าแรง ซึ่งเป็นด้านที่ทางเลือก B ได้เปรียบที่สุด

คำสั่งซื้อระดับนี้ต่ำกว่าเกณฑ์จัดส่งฟรี มีค่าจัดส่ง 500 บาทในกรุงเทพฯ และปริมณฑล หรือ 900 บาทต่างจังหวัด หากมารับเองที่คลังสินค้าไม่มีค่าจัดส่ง ส่วนแผ่นทดลอง 1 ตารางเมตรราคา 1,122 บาทรวมภาษี เหมาะกับการหุ้มช่วงสั้น ๆ ก่อนตัดสินใจ

ข้อควรระวัง

• ห้ามใช้แผ่น MLV แทนวัสดุกันไฟรอบท่อที่ทะลุพื้นระหว่างชั้น ระบบกันไฟเดิมต้องคงอยู่ และหากอาคารมีข้อกำหนดด้านอัคคีภัยในชาฟท์ ให้ใช้รุ่น BB830FR ซึ่งมีรายงานผลทดสอบจากห้องปฏิบัติการอิสระ
• BB850 ยังไม่มีการจัดชั้นด้านอัคคีภัยจากห้องปฏิบัติการ อย่าใช้ในตำแหน่งที่มีข้อกำหนดด้านอัคคีภัย ให้ใช้ BB830FR แทน
• ท่อน้ำร้อนหรือท่อไอเสียที่ผิวร้อนเกิน 90 องศาเซลเซียส ไม่เหมาะกับ MLV ตามค่าทนความร้อน 93 องศาเซลเซียสในเอกสารของผู้ผลิต
• ช่องชาฟท์ในคอนโดมักเป็นทรัพย์ส่วนกลาง แจ้งนิติบุคคลก่อนเปิดแผ่นปิดชาฟท์
• อย่าปิดทับข้อต่อสวมสำหรับล้างท่อ (clean-out) ให้ทำเป็นช่วงที่ถอดได้
• เสียงจากตัวชักโครกหรือฟลัชวาล์วของห้องชั้นบน แก้ที่ท่อในห้องคุณไม่ได้ ต้องแก้ที่ต้นทาง