ทำไมท่อน้ำทิ้งถึงเสียงดัง
ท่อน้ำทิ้งและท่อชักโครกในคอนโดส่วนใหญ่เป็นท่อ uPVC ผนังบาง เดินแนวดิ่งอยู่ในช่องชาฟท์ที่ปิดด้วยแผ่นยิปซัมหรือแผ่นซีเมนต์บอร์ดบาง ๆ ติดกับห้องนอนหรือห้องนั่งเล่น เมื่อชั้นบนกดชักโครกหรือปล่อยน้ำ น้ำที่ตกลงมาในท่อทำให้ผนังท่อสั่นและแผ่เสียงออกมา ผนังชาฟท์ที่บางและไม่ได้ซีลจึงส่งเสียงนั้นเข้าห้องได้ทั้งหมด
เสียงชนิดนี้อยู่ในย่านความถี่กลาง ประมาณ 250 ถึง 2,000 เฮิรตซ์ ซึ่งเป็นย่านที่การเพิ่มมวลให้ผิวที่แผ่เสียงได้ผลดี ต่างจากเสียงกระแทกหรือเสียงเบสที่แก้ยากกว่ามาก นี่คือเหตุผลที่การหุ้มท่อเป็นงานกันเสียงที่คุ้มค่าที่สุดงานหนึ่งในคอนโด
| อาการ | แหล่งเสียง | แก้ที่ไหน |
|---|---|---|
| เสียงน้ำไหลซู่ตามแนวผนังชาฟท์ทุกครั้งที่ชั้นบนใช้น้ำ | ผนังท่อแผ่เสียง | หุ้มท่อด้วยฉนวนและ MLV หรือกรุ MLV ด้านในผนังชาฟท์ |
| เสียงกระแทกหรือเสียงตุบเมื่อปิดก๊อกหรือหลังกดชักโครก | ค้อนน้ำในท่อจ่ายน้ำ หรือฟลัชวาล์ว | แก้ที่ระบบประปาต้นทาง การหุ้มท่อช่วยได้เพียงบางส่วน |
| เสียงดังกว่าที่ขอบแผ่นปิดชาฟท์และรอบท่อที่ทะลุพื้น | ช่องว่างและช่องเจาะไม่ได้ซีล | อุดและซีลด้วยซีลแลนท์ยืดหยุ่นก่อน |
| เสียงสั่นถ่ายลงผนังหรือพื้น รู้สึกได้ที่ผิววัสดุ | แคลมป์ยึดท่อแข็งติดโครงสร้าง | เปลี่ยนเป็นแคลมป์แบบมียาง การหุ้มไม่ช่วย |
| เสียงลมพัดผ่านจากท่อแอร์เหนือฝ้า | เสียงแผ่จากผนังท่อลม (breakout) | หุ้มท่อลมช่วง 3 ถึง 5 เมตรแรกจากเครื่อง |
หลักการหุ้มท่อสองชั้น
การพันแผ่น MLV ติดกับผิวท่อโดยตรงได้ผลน้อยกว่าที่ควร เพราะแผ่นจะสั่นไปพร้อมกับท่อ ระบบที่ได้ผลคือสองชั้น ชั้นในเป็นฉนวนใยแก้วหรือใยแร่ที่นุ่มและยืดหยุ่น หนา 25 ถึง 50 มิลลิเมตร ทำหน้าที่แยกแผ่นออกจากท่อและซับเสียงในช่องว่าง ชั้นนอกเป็นแผ่น MLV ที่หนักและอ่อนตัว ทำหน้าที่เป็นมวลที่กั้นเสียงไม่ให้ออกมา
ตัวเลขที่ยอมรับกันทั่วไปในงานหุ้มท่อในทางปฏิบัติ ไม่ใช่ค่าจากผู้ผลิต คือระบบฉนวนบวก MLV ที่ติดตั้งและซีลครบถ้วน ลดเสียงที่แผ่จากผนังท่อได้ประมาณ 10 ถึง 15 เดซิเบล ซึ่งเพียงพอที่จะเปลี่ยนเสียงน้ำไหลที่ปลุกให้ตื่นเป็นเสียงจาง ๆ ที่ต้องตั้งใจฟัง ผลจริงหน้างานขึ้นกับการซีลปลายและช่องเจาะเป็นหลัก
| ชั้น | วัสดุ | หน้าที่ | แหล่งซื้อ |
|---|---|---|---|
| ชั้นใน | ฉนวนใยแก้วหรือใยแร่ 25 ถึง 50 มม. ชนิดม้วน | แยกแผ่นออกจากท่อ ซับเสียงในช่องว่าง | ร้านวัสดุก่อสร้างทั่วไป |
| ชั้นนอก | แผ่นกันเสียง MLV BB830 หนา 3 มม. ประมาณ 5 กก./ตร.ม. | มวลกั้นเสียง | IAC Acoustics (Thailand) |
| รอยต่อ | เทปอลูมิเนียมฟอยล์ กว้าง 50 มม. ขึ้นไป | ปิดรอยต่อตามแนวยาว | ร้านวัสดุก่อสร้างทั่วไป |
| ยึด | สายรัดพลาสติกหรือลวด ทุก 300 มม. | รัดแผ่นให้แนบ | ร้านวัสดุก่อสร้างทั่วไป |
| ปลายและช่องเจาะ | ซีลแลนท์กันเสียง BA890 | ซีลปลายท่อหุ้มและรอบท่อที่ทะลุพื้น | IAC Acoustics (Thailand) |
ต้องใช้แผ่น MLV เท่าไร
แผ่น MLV BB830 ขายเป็นม้วน กว้าง 1 เมตร ยาว 5 เมตร คิดเป็น 5 ตารางเมตรต่อม้วน วิธีคำนวณคือวัดเส้นรอบวงของท่อหลังหุ้มฉนวนแล้ว บวกระยะซ้อนทับ 50 มิลลิเมตร ได้เป็นความกว้างของแผ่นต่อความยาวท่อ 1 เมตร ตารางด้านล่างคำนวณให้แล้วสำหรับขนาดที่พบบ่อย โดยใช้ฉนวนหนา 50 มิลลิเมตร
| ท่อ | ความกว้างแผ่นต่อท่อ 1 เมตร | หุ้มได้ต่อม้วน 5 ตร.ม. | หุ้มได้ต่อแผ่นทดลอง 1 ตร.ม. |
|---|---|---|---|
| ท่อ PVC 110 มม. | ประมาณ 0.72 ม. | ประมาณ 6 เมตร | ประมาณ 1 เมตร |
| ท่อ PVC 160 มม. | ประมาณ 0.87 ม. | ประมาณ 5 เมตร | ประมาณ 1 เมตร |
| ท่อลมแอร์ 300 × 300 มม. | ประมาณ 1.65 ม. | ประมาณ 3 เมตร | ไม่พอ |
ท่อในชาฟท์ของคอนโดหนึ่งยูนิตโดยทั่วไปยาว 2.5 ถึง 3 เมตรต่อชั้น หนึ่งม้วนจึงพอสำหรับท่อน้ำทิ้งหนึ่งถึงสองเส้น หากยังไม่แน่ใจว่าจะได้ผล ให้เริ่มจากแผ่นทดลองขนาด 1 ตารางเมตร หุ้มท่อช่วงที่ดังที่สุดยาว 1 เมตร แล้วฟังผลก่อนสั่งม้วน
ขั้นตอนหุ้มท่อ
- เปิดแผ่นปิดชาฟท์ และหาให้แน่ใจว่าเสียงมาจากผนังท่อ ไม่ใช่จากแคลมป์ยึดหรือช่องเจาะ ตามตารางด้านบน
- อุดช่องว่างรอบท่อที่ทะลุพื้นและเพดานด้วยซีลแลนท์ BA890 ให้ครบทุกจุด ก่อนเริ่มหุ้ม
- พันฉนวนใยแก้วหรือใยแร่รอบท่อให้แนบ ไม่บีบอัด หนา 25 ถึง 50 มิลลิเมตร ยึดด้วยลวดหรือสายรัดชั่วคราว
- ตัดแผ่น MLV ตามความกว้างในตาราง พันรอบฉนวนให้ตึงพอดี ซ้อนรอยต่อตามแนวยาว 50 มิลลิเมตร ให้รอยต่ออยู่ด้านที่หันเข้าหาผนัง ไม่หันเข้าห้อง
- ปิดรอยต่อตามแนวยาวด้วยเทปอลูมิเนียม แผ่นถัดไปตามแนวท่อให้ซ้อนทับ 50 มิลลิเมตรและปิดเทปเช่นกัน
- รัดสายรัดทุก 300 มิลลิเมตร และเพิ่มที่ปลายแผ่นทุกด้าน
- ซีลปลายท่อหุ้มด้านบนและด้านล่างด้วย BA890 ให้แผ่น MLV ต่อเนื่องถึงพื้นและเพดานหากเป็นไปได้
- ปิดแผ่นชาฟท์กลับ และซีลขอบแผ่นปิดชาฟท์ทุกด้านด้วย BA890 ก่อนเก็บงาน
ท่อลมแอร์
เสียงจากท่อลมมีสองแบบที่ต้องแยกให้ออก แบบแรกคือเสียงที่แผ่ออกจากผนังท่อลมเข้าห้องหรือเหนือฝ้า แก้ด้วยการหุ้มท่อลมแบบเดียวกับท่อน้ำ โดยเน้นช่วง 3 ถึง 5 เมตรแรกจากเครื่องซึ่งดังที่สุด แบบที่สองคือเสียงพัดลมที่วิ่งมาตามลมและออกที่หัวจ่าย การหุ้มด้านนอกไม่ช่วยเลย ต้องใช้ตัวเก็บเสียงในท่อ (silencer) ซึ่งเป็นงานออกแบบตามโครงการ
ท่อลมสี่เหลี่ยมผนังบางสั่นง่าย การหุ้มฉนวนบวก MLV ช่วยทั้งเรื่องเสียงและลดการกลั่นตัวของน้ำ ให้ระวังไม่ปิดทับหน้าแปลนและช่องเปิดสำหรับซ่อมบำรุง
งบประมาณจริง
ตัวอย่างท่อน้ำทิ้ง 110 มิลลิเมตร ยาว 6 เมตรในชาฟท์ ราคาวัสดุกันเสียงรวมภาษีมูลค่าเพิ่มแล้ว ยังไม่รวมฉนวน เทป สายรัด และค่าแรงเปิดปิดแผ่นชาฟท์
| รายการ | ปริมาณ | ราคารวม VAT |
|---|---|---|
| แผ่นกันเสียง MLV BB830 (ม้วนละ 5 ตร.ม.) | 1 ม้วน | 5,612 บาท |
| ซีลแลนท์กันเสียง BA890 | 2 หลอด | 894 บาท |
| รวมค่าวัสดุกันเสียง | ประมาณ 6,500 บาท |
คำสั่งซื้อระดับนี้ต่ำกว่าเกณฑ์จัดส่งฟรี มีค่าจัดส่ง 500 บาทในกรุงเทพฯ และปริมณฑล หรือ 900 บาทต่างจังหวัด หากมารับเองที่คลังสินค้าไม่มีค่าจัดส่ง ส่วนแผ่นทดลอง 1 ตารางเมตรราคา 1,122 บาทรวมภาษี เหมาะกับการหุ้มช่วงสั้น ๆ ก่อนตัดสินใจ
ข้อควรระวัง
- ห้ามใช้แผ่น MLV แทนวัสดุกันไฟรอบท่อที่ทะลุพื้นระหว่างชั้น ระบบกันไฟเดิมต้องคงอยู่ และหากอาคารมีข้อกำหนดด้านอัคคีภัยในชาฟท์ ให้ใช้รุ่น BB830FR ซึ่งมีรายงานผลทดสอบจากห้องปฏิบัติการอิสระ
- ท่อน้ำร้อนหรือท่อไอเสียที่ผิวร้อนเกิน 90 องศาเซลเซียส ไม่เหมาะกับ MLV ตามค่าทนความร้อน 93 องศาเซลเซียสในเอกสารของผู้ผลิต
- ช่องชาฟท์ในคอนโดมักเป็นทรัพย์ส่วนกลาง แจ้งนิติบุคคลก่อนเปิดแผ่นปิดชาฟท์
- อย่าปิดทับข้อต่อสวมสำหรับล้างท่อ (clean-out) ให้ทำเป็นช่วงที่ถอดได้
- เสียงจากตัวชักโครกหรือฟลัชวาล์วของห้องชั้นบน แก้ที่ท่อในห้องคุณไม่ได้ ต้องแก้ที่ต้นทาง